รายงานโดย มานิต มณีพันธกุล
มีบางค่ำคืนในโลกแฟชั่นที่ไม่ได้เกิดขึ้นเพื่อให้เราจดจำภาพของเสื้อผ้า แต่เกิดขึ้นเพื่อให้เราจดจำ “ความรู้สึก” ของโลกใบนั้นที่ถูกสร้างขึ้นมาใหม่ทั้งหมด และ Dior Cruise 2027 ที่ LACMA ก็เป็นหนึ่งในค่ำคืนแบบนั้น ค่ำคืนที่ความจริงและภาพฝันไม่เคยถูกแยกออกจากกันอย่างชัดเจนตั้งแต่ต้น
ภายใต้โครงสร้างคอนกรีตโค้งของ David Geffen Galleries ที่ดูเหมือนฉากภาพยนตร์มากกว่าสถาปัตยกรรมจริง หมอกบางลอยคลอเคลียกับแสงเย็นของพระอาทิตย์ตก รถ Cadillac รุ่นวินเทจจอดนิ่งราวกับเป็น prop ในฉากที่ยังไม่ถูกถ่ายทำ และผู้ชมที่นั่งอยู่ก็ไม่ได้เป็นเพียงผู้ชมอีกต่อไป หากแต่เป็น “ตัวประกอบ” ในเรื่องเล่าที่ Jonathan Anderson กำลังสร้างขึ้น
นี่ไม่ใช่แค่แฟชั่นโชว์ แต่มันคือการซ้อมของ “ภาพยนตร์ที่ยังไม่ถูกสร้าง”
Anderson พูดถึง collection นี้ด้วยความตั้งใจที่ชัดเจนตั้งแต่ต้นว่า เขากำลังสนใจ “พื้นที่ระหว่างภาพกับความจริง” “ผมกำลังมองไปที่แนวคิดของ on-screen และ off-screen” เขาอธิบาย “สิ่งที่เราเห็น กับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง มันไม่เคยเป็นสิ่งเดียวกัน” แต่สิ่งที่เกิดขึ้นบนรันเวย์กลับไปไกลกว่านั้น เพราะเขาไม่ได้เพียงตั้งคำถามว่าอะไรคือความจริงของภาพ หากแต่กำลังตั้งคำถามว่า “แฟชั่นเองกำลังแสดงบทบาทอะไรอยู่ในโลกที่ทุกอย่างกลายเป็นภาพยนตร์ไปแล้ว”
เสื้อผ้าจึงไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อเป็นเสื้อผ้า หากแต่เป็น “ตัวละคร”
เดรสที่พลิ้วไหวราวกับกลีบดอก California poppy ไม่ได้เพียงสะท้อนธรรมชาติ แต่เหมือนกำลังเคลื่อนไหวอยู่ในฉาก slow motion ของหนังยุค 50s ขณะที่ Bar jacket ถูกยืดความยาวลงมาจนเกือบถึงต้นขา กลายเป็น silhouette ที่ทั้งคุ้นเคยและแปลกใหม่ในเวลาเดียวกัน เหมือนการรีมิกซ์ตัวตนของ Dior ที่เราเคยรู้จัก แต่ถูกเล่าใหม่ผ่านสายตาของคนที่ไม่ได้ต้องการ “อนุรักษ์” หากต้องการ “ทดลอง”
และ Anderson ก็ยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า สิ่งที่เขาทำไม่ใช่การออกแบบ collection ธรรมดา “ผมคิดถึงมันเหมือนการสร้างตัวละคร เหมือนเรากำลังทำ costume สำหรับบางเรื่อง” คำว่า costume ในที่นี้ไม่ได้ลดทอนแฟชั่นให้เป็นเพียงเครื่องแต่งกาย แต่กลับยกระดับมันให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของ narrative ที่ใหญ่กว่า นี่คือ Dior ที่ไม่ได้ยืนอยู่บน pedestal ของ heritage หากแต่กำลัง “เล่น” กับมัน
ในโลกของ Anderson ประวัติศาสตร์ไม่ใช่สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ต้องถูกเก็บรักษาอย่างระมัดระวัง แต่เป็นวัสดุที่สามารถถูกดัดแปลง ผสม และตีความใหม่ได้อย่างอิสระ “ผมพยายามจะกลับไปสร้างฐานของ Dior ใหม่ในเชิงประวัติศาสตร์ แล้วค่อย ‘เต้น’ อยู่บนมันอีกที” ประโยคนี้อาจเป็นกุญแจสำคัญที่สุดในการเข้าใจสิ่งที่เขากำลังทำ ไม่ใช่การปฏิเสธอดีต แต่เป็นการเคลื่อนไหวไปกับมัน
เราเห็นมันในเดนิมที่ถูก “ทำลาย” ตั้งแต่กระบวนการทอ “ผมอยากจะทำเดนิมใหม่ทั้งหมด” เขาอธิบาย
“เราไม่ได้ทำให้มันดูเก่าในภายหลัง แต่สร้าง texture นั้นขึ้นมาตั้งแต่เส้นด้าย” มันคือการสร้างความทรงจำปลอมที่ดูจริงยิ่งกว่าของจริง เหมือนกับภาพยนตร์ที่ทำให้เรารู้สึกว่าเคยเห็นบางสิ่ง ทั้งที่มันไม่เคยเกิดขึ้น
และแน่นอน เราเห็นมันชัดที่สุดในบทสนทนาระหว่างแฟชั่นกับภาพยนตร์
Old Hollywood ปรากฏตัวในโชว์นี้ไม่ใช่ในฐานะ nostalgia หากแต่เป็น “ภาษา” ที่ Anderson ใช้พูดกับปัจจุบัน “ผมสนใจมากว่าแฟชั่นกับภาพยนตร์จะทำงานร่วมกันได้อย่างไร และภาพยนตร์จะเข้ามาอยู่ในแฟชั่นเฮาส์ได้อย่างไร” นี่ไม่ใช่คำถามเชิงศิลปะเพียงอย่างเดียว แต่เป็นคำถามเชิงโครงสร้างของอุตสาหกรรม
จาก Ava Gardner ไปจนถึง Marlene Dietrich ผู้ที่เคยกล่าวว่า “No Dior, no Dietrich” ทั้งหมดถูกดึงกลับมาไม่ใช่เพื่อรำลึก แต่เพื่อเจรจาใหม่ว่า Dior ควรจะมีบทบาทอย่างไรใน ecosystem ที่แฟชั่นและ cinema แทบจะแยกออกจากกันไม่ได้แล้ว
ความหลงใหลของเขาที่มีต่อ Hitchcock ก็สะท้อนออกมาในวิธีคิด “ในหนังของ Hitchcock เขาใช้บานเกล็ดเยอะมากในการสร้างแสง” และในโชว์นี้ แสงเงาที่ทอดผ่านโครงสร้างคอนกรีตก็ทำหน้าที่เดียวกัน ไม่ใช่แค่ส่องให้เห็น แต่สร้าง mood ของความไม่แน่ชัด แม้แต่รายละเอียดเล็กที่สุดก็ยังทำหน้าที่เหมือน prop ในฉาก
หมวก feather ของ Philip Treacy ที่สะกดคำว่า “Dior” หรือ “Buzz” ไม่ได้เป็นเพียง accessory แต่เหมือน graphic element ที่หลุดออกมาจากโลกของภาพยนตร์ทดลอง เสื้อเชิ้ตจาก Ed Ruscha ก็เช่นกัน คำและตัวอักษรไม่ได้สื่อสารตรง ๆ แต่เหมือน fragment ของบทสนทนาที่ถูกตัดทิ้ง ทั้งหมดนี้ทำให้ collection นี้ไม่ได้ต้องการให้เรา “เข้าใจ” ในทันที มันต้องการให้เรารู้สึกก่อน
และบางทีนี่อาจเป็นสิ่งที่น่าสนใจที่สุดใน Dior ของ Anderson หลังจากหนึ่งปีที่เขาเข้ามา เขาไม่ได้พยายามรีบสรุปว่า Dior คืออะไร หรือควรจะไปทางไหน ตรงกันข้าม เขากลับเลือกที่จะ “อยู่กับคำถาม” นั้นให้นานที่สุด “ผมยังคงเรียนรู้อยู่ และผมไม่ได้รีบอะไร” เขาพูดอย่างเรียบง่าย ก่อนจะเสริมด้วยความจริงที่ทั้งถ่อมตัวและมั่นใจในเวลาเดียวกันว่า “เงินมันจะมาเอง และมันก็มาจริง ๆ นั่นแหละ เพราะนี่คือ Dior” ประโยคนี้ฟังดูเหมือนเรื่อง business แต่แท้จริงแล้วมันสะท้อนความเข้าใจลึก ๆ ว่า Dior เป็นแบรนด์ที่ผู้คน “ฉายภาพความรู้สึกของตัวเองลงไป” “Dior มีความหมายกับแต่ละคนไม่เหมือนกัน ทุกคนมี emotional attachment กับมัน”
และนั่นคือความท้าทาย
ไม่ใช่การสร้างอะไรใหม่ แต่คือการอยู่กับความคาดหวังที่หลากหลายเหล่านั้นโดยไม่สูญเสียตัวตน “I know where it’s going,” เขาพูดต่อ “ผมรู้ว่ามันกำลังจะไปไหน ไม่ใช่ในแง่ของปลายทาง แต่ในแง่ของ ‘process’” และบางทีคำว่า process นี่เองคือหัวใจของ Dior ในยุค Anderson ไม่ใช่ผลลัพธ์ แต่คือการเดินทางของการค้นหา
Dior Cruise 2027 จึงอาจไม่ใช่คำตอบของคำถามว่า Dior จะเป็นอะไรในอนาคต แต่มันคือ “ฉากเปิด” ของภาพยนตร์เรื่องนั้น
“สิ่งที่คุณเห็นตรงนี้ เป็นเพียงส่วนหนึ่งของภาพที่ใหญ่กว่านี้” เขาทิ้งท้าย “ใน 12 เดือนข้างหน้า เราจะทำงานกับภาพยนตร์มากขึ้น…อาจจะมีหนังที่เกี่ยวกับ costume อีกสามเรื่อง หนึ่งในนั้นกับ Luca Guadagnino” และทันทีที่เขาพูดคำว่า cinema อีกครั้ง มันก็ชัดเจนว่า Dior ภายใต้ Anderson ไม่ได้ต้องการเป็นแค่แฟชั่นเฮาส์ แต่มันกำลังพยายามจะกลายเป็น “studio”
studio ที่ไม่ได้ผลิตแค่เสื้อผ้า แต่ผลิตภาพ ความฝัน และเรื่องเล่าที่ผู้คนอยากเชื่อว่าเป็นความจริง และในค่ำคืนนั้น ที่ L.A. ที่อากาศดีอย่างน่าประหลาดใจ Anderson ก็ไม่ได้ให้คำตอบใด ๆ ชัดเจน เขาเพียงแค่ยิ้ม แล้วพูดเล่นเบา ๆ ว่า “เรามาอยู่ที่ L.A. อากาศก็ดี…ก็ไปอาบแดดกันเถอะ” เหมือนจะบอกว่า บางครั้ง สิ่งที่สำคัญที่สุดในแฟชั่น อาจไม่ใช่สิ่งที่เราพยายามจะอธิบายมัน แต่คือสิ่งที่เรายอมปล่อยให้มัน “เล่นไปเรื่อย ๆ” เหมือนหนังที่ยังไม่ถึงตอนจบ
