รายงานโดย มานิต มณีพันธกุล

เมื่อ John Galliano ไม่ได้สร้างของใหม่ แต่ “เขียนใหม่” ให้เสื้อผ้าเดิม และในจังหวะนั้นเอง Zara กำลังขยับจาก fast fashion สู่พื้นที่ที่แฟชั่นมีความหมายมากขึ้น

บางครั้งการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในโลกแฟชั่นไม่ได้เริ่มต้นจากรันเวย์ที่ยิ่งใหญ่ หรือคอลเล็กชันที่ส่งเสียงดัง หากเกิดขึ้นอย่างเงียบงันในบทสนทนาระหว่างคนสองคน และครั้งนี้ บทสนทนานั้นเกิดขึ้นระหว่าง John Galliano และ Marta Ortega ในโลกที่เส้นแบ่งระหว่าง “fast fashion” และ “luxury” เคยชัดเจนราวกับขาวกับดำ การประกาศความร่วมมือระหว่าง Zara และ Galliano กลับทำให้เส้นนั้นพร่าเลือนลงอีกครั้ง แต่ไม่ใช่ด้วยความสับสน หากเป็นด้วยความตั้งใจใหม่ที่ลึกซึ้งกว่า ความตั้งใจที่จะ “เขียนใหม่” ให้กับสิ่งที่เคยมีอยู่แล้ว

Galliano ไม่ได้กลับมาเพื่อสร้างบางสิ่งจากศูนย์ เขากลับมาเพื่อ “re-author” คำที่ฟังดูเหมือนการแก้ไขต้นฉบับ แต่ในความเป็นจริง มันใกล้เคียงกับการตีความใหม่ในเชิงวรรณกรรมมากกว่า “ผมไม่ได้กำลังออกแบบสิ่งใหม่ทั้งหมด แต่นำสิ่งที่มีอยู่มาเขียนใหม่” เขากล่าว “มันไม่ใช่สิ่งนี้ และมันก็ไม่ใช่สิ่งนั้น เรากำลัง re-author มันต่างหาก” เขาเลือกจะเปิดคลังของ Zara ไม่ใช่เพื่อค้นหาสิ่งที่ดีที่สุด แต่เพื่อค้นหาสิ่งที่ “ยังมีศักยภาพจะกลายเป็นอย่างอื่นได้” และในกระบวนการนั้น เสื้อผ้าที่เคยเป็นเพียงสินค้าในระบบ mass กลับถูกยกขึ้นมาอยู่ในพื้นที่ของการทดลองอีกครั้ง

มีบางอย่างในแนวคิดนี้ที่สะท้อนตัวตนของ Galliano อย่างชัดเจน ตลอดอาชีพของเขา ตั้งแต่วันที่เขาเปลี่ยน Dior ให้กลายเป็นโรงละครแห่งความฝัน ไปจนถึงวันที่เขาทำให้ Maison Margiela กลับมามีชีวิตในแบบที่ทั้งลึกลับและจับต้องได้ Galliano ไม่เคยสนใจ “เสื้อผ้า” เพียงอย่างเดียว เขาสนใจเรื่องเล่า สนใจตัวละคร สนใจความเป็นไปได้ที่ซ่อนอยู่ในเนื้อผ้าและโครงสร้าง และบางที นี่อาจเป็นเหตุผลว่าทำไม Zara ถึงเลือกเขา

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แบรนด์สัญชาติสเปนภายใต้การนำของ Marta Ortega กำลังค่อย ๆ ขยับตัวเองออกจากภาพจำเดิม จากร้านค้าปลีกที่ตอบสนองเทรนด์อย่างรวดเร็ว ไปสู่พื้นที่ที่มีความทะเยอทะยานมากขึ้น พื้นที่ที่สินค้าไม่ได้มีเพียง “ความเร็ว” แต่มี “ความหมาย” และ “คุณภาพ” เป็นแกนกลาง ร้านสาขาถูกออกแบบใหม่ให้โปร่ง โล่ง และมีประสบการณ์คล้ายแกลเลอรี เสื้อผ้าถูกยกระดับทั้งในด้านวัสดุและการตัดเย็บ และที่สำคัญที่สุด Zara เริ่มพูดคุยกับโลกแฟชั่นในภาษาที่ต่างออกไป

การเชื้อเชิญ Galliano จึงไม่ใช่เพียงการได้ชื่อของดีไซเนอร์ระดับตำนานมาเสริมภาพลักษณ์ แต่เป็นการส่งสัญญาณว่า Zara กำลังทดลองกับคำถามที่ใหญ่กว่านั้น คำถามเกี่ยวกับคุณค่าในยุคที่ผู้บริโภครู้เท่าทันมากขึ้น คำถามเกี่ยวกับความยั่งยืนในเชิงความคิด ไม่ใช่แค่เชิงวัสดุ และคำถามเกี่ยวกับบทบาทของแฟชั่นในโลกที่หมุนเร็วเกินกว่าจะหยุดคิด Galliano เองก็อยู่ในช่วงเวลาที่น่าสนใจไม่แพ้กัน หลังจากก้าวลงจากตำแหน่งที่ Maison Margiela เขาใช้เวลาสองปีในแบบที่ดูเกือบจะตรงกันข้ามกับชีวิตในวงการแฟชั่น “ผมออกไปเดินป่า เข้าพิพิธภัณฑ์ เดินหลงทางโดยไม่พกโทรศัพท์…และผมเริ่มเชื่อในสัญชาตญาณของตัวเองอีกครั้ง” เขากล่าว
คำพูดที่ดูเรียบง่ายนี้ กลับมีน้ำหนักอย่างยิ่งสำหรับดีไซเนอร์ที่เคยอยู่บนจุดสูงสุดของระบบที่หมุนเร็วที่สุดในโลก

และเมื่อเขากลับมา เขาไม่ได้กลับมาพร้อมคำประกาศที่ยิ่งใหญ่ แต่กลับมาพร้อมคำถาม เสื้อผ้าชิ้นหนึ่งสามารถมีชีวิตได้มากกว่าหนึ่งครั้งหรือไม่ แบรนด์สามารถเล่าเรื่องเดิมในวิธีใหม่ได้หรือไม่ และแฟชั่น ในโลกที่เต็มไปด้วยการผลิตซ้ำ ยังสามารถสร้างความรู้สึก “ใหม่” ได้อยู่หรือไม่ คำตอบของ Galliano ดูเหมือนจะอยู่ในกระบวนการมากกว่าผลลัพธ์ “สิ่งที่ผมทำตอนนี้ มันถูกขับเคลื่อนด้วยฟอร์มและสัดส่วน โดยไม่ต้องตกอยู่ในหมวดหมู่ใดหมวดหมู่หนึ่ง” เขาอธิบาย “มันอยู่เหนือเรื่องเพศ และเหนือฤดูกาล” เขาพูดถึงการทดลองด้วย toiles การค่อย ๆ ดูว่าขอบเขตของการ “push” อยู่ตรงไหนโดยไม่ทำลายแก่นเดิม และในความไม่ต้องการจะนิยามนั้นเอง กลับเปิดพื้นที่ให้กับความเป็นไปได้ที่กว้างขึ้น มันทำให้นึกถึงโชว์ Artisanal ปี 2024 ของเขาที่ Margiela ค่ำคืนใต้สะพานในปารีสที่ตัวละครกึ่งจริงกึ่งฝันเดินผ่านหมอกบาง ๆ พร้อมใบหน้าที่เหมือนหน้ากากแก้ว โชว์นั้นไม่ได้เพียงไวรัล แต่มันเตือนโลกว่าแฟชั่นยังสามารถเป็น “ประสบการณ์” ได้ ไม่ใช่แค่สินค้า

และวันนี้ แม้บริบทจะเปลี่ยนจาก couture สู่ retail ขนาดมหึมา แต่จิตวิญญาณแบบเดียวกันยังคงอยู่
“การได้ส่งต่อแฟชั่นผ่านแพลตฟอร์มที่ใหญ่มากขนาดนั้น มันน่าตื่นเต้นมาก” Galliano กล่าว “และการได้ทำงานกับทรัพยากรแบบนั้น ก็ยิ่งทำให้มันน่าตื่นเต้นขึ้นไปอีก” ความน่าสนใจจึงไม่ได้อยู่ที่ว่าเสื้อผ้าของ Galliano สำหรับ Zara จะ “สวย” แค่ไหน แต่อยู่ที่ว่ามันจะทำให้เรามอง Zara เปลี่ยนไปอย่างไร ในยุคที่ Shein และ Temu สร้างแรงกดดันด้วยความเร็วและราคา Zara เลือกจะตอบโต้ด้วยสิ่งที่ดูเหมือนจะช้าลง การลงทุนในดีไซน์ ในประสบการณ์ ในเรื่องเล่า และตอนนี้ ใน “ความทรงจำ” ของตัวเอง การขุดคลังเก่าขึ้นมาไม่ได้เป็นเพียงกลยุทธ์ทางธุรกิจ แต่เป็นการยอมรับว่าอดีตก็มีคุณค่า และอาจเป็นจุดเริ่มต้นของอนาคต

คอลเล็กชันแรกจะมาถึงในเดือนกันยายน แต่บางที สิ่งที่สำคัญกว่านั้นได้เริ่มต้นขึ้นแล้วตั้งแต่ตอนนี้ การตั้งคำถามใหม่ให้กับระบบที่เราคิดว่าเข้าใจดี และสำหรับ Galliano นี่อาจเป็น “act three” ของชีวิตที่เขาพูดถึง
“เขาบอกกันว่าช่วงองก์ที่สามของชีวิตสำคัญที่สุด…และอาจเป็นช่วงที่สนุกที่สุดด้วย” เขาทิ้งท้าย แฟชั่นอาจยังคงหมุนเร็วเหมือนเดิม แต่บางครั้ง การ “เขียนใหม่” อาจทรงพลังยิ่งกว่าการเริ่มต้นใหม่เสียอีก